Mianerisariallit

Kalaallisut naalisagaq

Kalaallit Nunaanni uumasut naasullu mianerisariallit allattorsimaffiat aappassaa saqqummersinneqarpoq. Siulleq 2007-imi (Boertmann 2008) suliarineqarpoq. Allattorsimaffiup nutaap allaanerussutigaa maannakkut nittartakkakkut saqqummersinneqarami aammalu naasunik nunami naasartunik 490-inik ilaneqarami. Imaappoq miluumasut 37-t, timmissat 66-it, imermi tarajoqanngitsumi aalisakkat uumasartut pingasut, pakkalussat tallimat, naasut imermi tatsinilu naasartut marluk, Qivittup assai assigiinngitsut kakillarnaasat arfineq-marluk, Nerlerit nerisassaat assigiinngitsut tallimat, Uiffaat 26-t, naasullu assigiinngitsut 450-it Kalaallit Nunaanni piujuarsinnaanermut inissisimaffiat naliliiffigineqarpoq. Matumanilu uumassusillit assigiinngitsut 602-t katersorneqarput.

Nerlerit nunatsinniittut Kalaallit Nunaanniinnaq piaqqiortarput (sumiiffinni aalajangersimasuinnaq). Nerleqatigiiaat ikiliartorput ””nungunnissaannillu aarlerinartutut” (EN) nalilerneqarsimallutik. Assimi timmiaq inuusukaajuneruvoq suli ilivitsumik inerissimanngitsoq. Assiliisoq: C. Egevang/Arc-pic.com.

Nalilersuinerit uani takuneqarsinnaapput (Rødliste), nalunaarsuiffiit tabelit marluk tassaniipput – aappaa uumasunut tunngasuulluni  (Alle arter, dyr) aappaalu naasunut tunngasuulluni (Alle arter, planter).

Uumasut akornganni 12-it ”Navianartorsiortitaangajalluinnartutut” nalilerneqarput, 18-it ”Mianernartutut” nalilerneqarlutik, tallimat ”Nungunnissaat aarlerinartumiilluni”, ataaseq ”Nungunnissaat aarlerinartorujussuulluni”, marluk ”Sumiiffimmi tassani Nungussimapput”, ataaserlu ”Nunguissimalluni”.

Naasut sorlallit akornganni 31-t ”Navianartorsiortitaangajalluinnarput”, 60-it ”Mianernartutut” inissisimapput, ataaserlu ”Sumiiffimmi Nungussimalluni”. Taamaalilluni nalunaarsuiffimmut allattorneqarsimasut 22%-ii – minnerusumik annerusumilluunniit nungutaariaannaasutut naliliiffigineqarput.

Arktisk leverurt (kalaallisut taaguuserneqarsimanngilaq) Kalaallit Nunaanni sumiiffinni aalajangersimaqqissaartuni naasarpoq, taamaammallu ”navianartorsiortitaagajalluinnartutut” (NT) nalilerneqarsimalluni. Assiliisoq: D. Boertmann.

Uani nalunaarsuiffimmi (Ændrede vurderinger) takuneqarsinnaapput 2008-miit ullumikkumut inissisimanermikkut allannguuteqarsimasut.

Boertmann, D. 2008. Nunatsinni naasut uumasullu mianerisariallit 2007. – Namminersornerullutik Oqartussat, Danmarkimi Avatangiisinik Misissiuisoqarfik, 158 p. Aajuna.